DARŁOWO. ERYK – OSTATNI KORSARZ BAŁTYKU

DARŁOWO. ERYK – OSTATNI KORSARZ BAŁTYKU

Darłowo to jedno z najładniejszych i , to jest już bardzo subiektywne ale…, najsympatyczniejszych miejscowości na polskim Wybrzeżu. To 16 tysięczne miasto położone jest 3km od ujścia do morza rzeki Wieprzy, na tzw. Wybrzeżu Słowińskim. Miało bardzo dużo szczęścia w czasie ostatniej wojny. Ani naloty alianckie, ani szturm Armii Czerwonej i późniejsze stacjonowanie w mieście jej oddziałów nie spowodowały większych zniszczeń. Nie rzucają się w oczy paskudne blokowiska tak charakterystyczne dla pomorskich miast, za to zachowało się około 100 zabytkowych obiektów!

Ustroń

Pod fontanną z rybakiem

W centrum miasta znajduje się rynek, a przy nim XVIII-wieczny, przebudowany z hal targowych ratusz. Przed nim stoi symboliczna dla Darłowa fontanna z rybakiem. To pomnik ludzi morza z 1919r. Rynek otoczony jest okazałymi mieszczańskimi kamienicami.

Niedaleko rynku przecina Stare Miasto ul. Powstańców Warszawy – to darłowski deptak . Tutaj też znajdziemy interesujące domy, np. pod numerem 15 znajduje się najstarsza w mieście kamienica. Od północy zamyka deptak jedyna ocalała brama miejska. Jest to zbudowana w XIV w. Brama Wysoka czasami nazywana Kamienną.

Góry Świętokrzyskie noclegi

ORGANY Z DZWONECZKAMI

Organy z dzwoneczkami

Wnętrze bazyliki robi fantastyczne wrażenie – jest po pierwsze wielkie, a po drugie doskonale zachowane. Większość wyposażenia jest oryginalna – to ewenement dla rejonu o tak burzliwych dziejach.

Święta Katarzyna noclegi

Należy zwrócić uwagę na bogato zdobione trzypoziomowe empory – charakterystyczne dla kościołów ewangelickich galerie okalające nawę główną.

Organy są jednymi z najpiękniejszych na Dolnym Śląsku – powstały w połowie XVIIw. Ozdobione są dzwoneczkami i ruchomymi postaciami grających aniołków. Warto też rzucić okiem na bogatą, rzeźbioną lożę rodziny Hochbergów – fundatorów dwóch trzecich drewna wykorzystanego przy wznoszeniu świątyni.

Zarazy i pożary

Wiek XVII nie był zbyt pomyślny dla Świdnicy.

Najtragiczniejszy był rok 1633, kiedy miasto nawiedziły dwa wielkie pożary. Czego nie zniszczył ogień, obróciły w perzynę wojska Habsburgów. W wyniku pustoszących działań wojennych i panującego głodu w mieście wybuchła zaraza. Zmarło około 17 tysięcy ludzi.

Noclegi w Górach Świętokrzyskich

Historia Świdnicy jest bardzo interesująca. Miasto leżało na przecięciu ważnych szlaków handlowych i słynęło z wielu wyrobów – dzwonów, sukna, a nawet piwa, znanego w całej Europie. W ratuszu dziś znajduje się Muzeum Kupiectwa.

Warto zobaczyć

Późnogotycki kościół parafialny pod wezwaniem św.św. Stanisława i Wacława – jeden z największych na Śląsku, a na pewno mający najwyższą wieżę – 103m.

Budowa kościoła rozpoczęła się w I połowie XIVw.,ale budowa naw przeciągnęła sie do końca XVw.,a wieży do XVIw.

ŚWIDNICA. KOŚCIÓŁ POKOJU

ŚWIDNICA. KOŚCIÓŁ POKOJU

Pochodzący z 1657 roku kościół pod wezwaniem św. Trójcy ma bardzo ciekawą historię. Powstał na terenie ówczesnego Księstwa Świdnicko-Jaworskiego, podlegającego władzy Habsburgów, jako jeden z warunków pokoju westfalskiego. Pokój ów po wojnie trzydziestoletniej zawarli zwycięski cesarz Austrii Ferdynand III i król szwedzki Gustaw Adolf.

Noclegi w Świętej Katarzynie

Cesarz łaskawca

Ludność księstwa była w większości wyznania ewangelickiego. W latach 1653-54, po kapitulacji Szwedów, z Habsburgami przybyli jezuici – ewangelikom odebrano około 250 kościołów. Cesarz Ferdynand III po wielu petycjach i błaganiach łaskawie zgodził się na wybudowanie… trzech świątyń. I to pod warunkiem, że jako budulca użyje się wyłącznie drewna, piasku, gliny i słomy, a budowa będzie trwała nie dłużej niż rok.

Jak na budowlę z takich materiałów, kościół jest rzeczywiście imponujący. Mieści się w nim około 8 tysięcy ludzi, z tego 3 tysiące na miejscach siedzących. Bazylika jest wzniesiona na planie krzyża; trójnawowy korpus krzyżuje się z także trójnawowym transeptem. Nawa główna ma 44m długości i 20m szerokości. Wysokość – 15m. Transept ma długość 30m i 20m szerokości.

Góry Świetkorzyskie

Tradycyjnie zbudowano ją bez użycia gwoździ, łącząc poszczególne elementy kołkami. Są tylko dwa tego rodzaju obiekty w Europie. Drugi znajduje się w pobliskim Jaworze.

SKARBY BAROKU

Skarby baroku

Przy ozdabianiu wnętrz pracowało wielu wybitnych artystów. Należeli do nich Ignacy Provisore, rzeźbiarz Mateusz Stainl, twórca gigantycznego fresku w Sali Książęcej Pałacu Opatów przedstawiającego dobroczyńców klasztoru Chrystian Filip van Bentum.

Święta Katarzyna

Pracuje tu też Michał Willman – jeden z najwybitniejszych malarzy doby baroku w naszej części Europy. Jego dzieła znajdują się w kościołach w Henrykowie i Krzeszowie, w Pradze i Berlinie.

Dobre czasy klasztoru kończą się po przejęciu Śląska przez Prusy. W 1810r. klasztor ulega sekularyzacji. Zostaje zamieniony najpierw w arsenał, a potem w szpital dla psychicznie chorych. W budynkach gospodarczych mieści się stadnina koni.

Inwestycja Michaela Jacksona

Wyposażenie zostaje w większości wywiezione. W czasie II wojny jest tu fabryka uzbrojenia, w latach 1945 -1948 szpital Armii Czerwonej . To wystarczyło do kompletnej dewastacji zabytku. Nawet grobowce książąt zostały pouszkadzane. Pozostałe wyposażenie zostało albo zniszczone albo wywiezione. Niektóre obrazy Willmana i tzw. Anielskie Stalle Stainla znalazły się w kościołach Warszawy. Przez długi czas opactwo było wykorzystywane jako….magazyn. Od 1962r. trwa remont, ale brak pieniędzy powoduje że jeszcze bardzo długo potrwa zanim ten zabytkowy kompleks odzyska swą dawną świetność. Krążyły nawet legendy, że Michael Jackson ma tu inwestować ale gdzie to on już nie miał tego w Polsce robić.

Krajno noclegi

 

LUBIĄŻ. ŚLĄSKI ESCORIL

LUBIĄŻ. ŚLĄSKI ESCORIL

Escoril to potężny kompleks klasztorno – pałacowy zbudowany w pobliżu Madrytu w XVIw. na rozkaz Filipa II, króla Hiszpanii. Przewodnik, który oprowadzał nas po udostępnionej do zwiedzania części kompleksu klasztornego w Lubiążu nie przesadził porównując go z hiszpańską budowlą. Jest równie imponujący np. jego fasada ma długość 223 m., szerokość 118 m., a kubatura obiektu wynosi około 330tys. m sześc.! I podobnie jak Escoril pełnił funkcje rezydencji, kościoła i miejsca wiecznego spoczynku władców.

Szklarska Poręba noclegi

Przepędzeni Cystersi

Historia tego miejsca rozpoczyna się w 1163r. kiedy z Pforty, niewielkiej miejscowości w Turyngii książę Bolesław I Wysoki sprowadza nad Odrę cystersów. Zadbał o godne uposażenie zakonu – zapisuje im kilkanaście wielkich posiadłości. Dzięki temu, donacjom następnych ofiarodawców oraz przysłowiowej pracowitości i zapobiegliwości mnichów zakon powiększał swój majątek. W XIIIw. ma już swoje filie w podkrakowskiej Mogile, śląskim Henrykowie i Kamieńcu Ząbkowickim.

Rozwój klasztoru został przerwany przez wojny husyckie, a następnie przez konflikty zakonników pochodzenia polskiego i niemieckiego. Dochodzi do tego, że pod koniec XVw. mnisi zostają przepędzeni, a zabudowania klasztorne zamienione na pałac myśliwski. Dopiero po wojnie trzydziestoletniej za czasów opata Arnolda Freiberga opactwo odzyskuje swoją dawną świetność.

Noclegi w Krajnie

Cały kompleks w Lubiążu rozbudowuje się. Składa się z klasztoru, pałacu opata, znajdującego się między nimi kościoła pod wezwaniem NMP ze starą, pochodzącą z XIVw. kaplicą książęcą oraz z wielu zabudowań gospodarczych. Cały zespół był otoczony fosą i murem, w którym zachowała się do dziś ładna, pochodząca z 1601r. brama.

ZACHŁANNY NEPTUN

Zachłanny Neptun

Gdy brzeg zbliżył się jeszcze bardziej zamknięto świątynię, a część wyposażenia przeniesiono do katedry w Kamieniu Pomorskim. W 1901 roku zapadła się północna ściana, a dziś został tylko fragment ściany południowej stojący tuż na krawędzi 16-metrowego klifu. Neptun wyraźnie nie ma zamiaru przestać – pojawiły się legendy o stojących trochę dalej przeklętych wiązach, które także zostaną zniszczone. W każdym razie są to ostatnie lata, jeśli nie miesiące kościoła w Trzęsaczu. Stanowił unikatową okazję do w miarę dokładnych, ponad 200-letnich pomiarów dynamiki abrazji.

Noclegi w Szklarskiej Porębie

Jednak taka sytuacja nie jest niczym niezwykłym. Podobnie zagrożone są niektóre ośrodki wypoczynkowe w Jastrzębiej Górze, a kilkanaście lat temu morze zabrało umocnienia wojskowe stojące na klifie w Gdyni Redłowie.

Wydmy atakują

W inny sposób morze przyczyniło się do zniszczenia kościoła św. Mikołaja w Starej Łebie. Został zasypany przez piaski po dwóch potężnych sztormach, które spowodowały przemieszczanie się wydm w XVIwieku. Resztki ścian można zobaczyć około 2 km na zachód od dzisiejszego centrum miasta, niedaleko płotu kempingu PTTK, przy zachodnim zejściu na plażę.

Krajno

TRZĘSACZ. TOŃ UMARŁYCH

TRZĘSACZ. TOŃ UMARŁYCH

Na jednej z map sprzed 20 lat znalazłem taką nazwę. Dotyczyła ona niewielkiego fragmentu Wybrzeża Trzebiatowskiego, naprzeciw resztek gotyckiego kościoła zniszczonego ostatecznie przez morze, znajdującego się w niewielkiej wiosce Trzęsacz. I na początku lat 80. było to uzasadnione – na plaży można było znaleźć szczątki ludzkie mogące pochodzić z otaczającego kościół cmentarza. Trudno uwierzyć, że kiedy stawiano ten kościół, czyli na przełomie XIV i XV wieku, znajdował się on około 2 km od morskiego brzegu.

Szklarska Poręba

Syrena Zielenica

Legenda mówi, że nic groźnego nie groziłoby kościołowi, gdyby miejscowi rybacy nie złowili syreny Zielenicy. Wszystko by pewnie skończyło się dobrze – mariaż mniej lub bardziej udany bądź jakiś okup, a la złota rybka.

Niestety, miejscowy kapłan miał inne plany – uparł się ochrzcić syrenę. I dopiął swego, jednak Zielenica wkrótce zmarła i została pochowana na przykościelnym cmentarzu. Neptun zdecydował, że spocznie jednak w głębinach morskich i rozpoczął niszczenie pobliskiego brzegu. W 1750 roku morze było już o 58m od kościoła, w 1820 o 13m.

Wisła noclegi

POSADA RYBOTOCKA

Wieś nad Wiarem

Posada Rybotycka to wieś położona nad Wiarem (to jedna z najczystszych rzek w Polsce), na terenie Krajobrazowego Parku Pogórza Przemyskiego, jednego z największych obszarów krajobrazu chronionego w kraju. Znana jest z tego, że jest tu najstarsza murowana, obronna, pochodząca z XV wieku cerkiew w Polsce. Zwraca uwagę masywna trójdzielna bryła budynku z charakterystycznym, gotyckim, zamykającym prezbiterium szczytem oraz znajdujący się pod dachem ciągiem strzelnic.

Białka Tatrzańska noclegi

Obecnie stanowi filię Muzeum Narodowego w Przemyślu. We wnętrzu jedyny w swoim rodzaju średniowieczny kamienny ikonostas. Jego cechą charakterystyczną jest to, ze zamiast 3 wrót ma tylko 2! Odkryto też w prezbiterium i nawie interesujące polichromie, które są ustawicznie konserwowane.

Bohomazy rybotyckie

Podejrzewa się, że przez pewien czas cerkiew pełniła funkcję zboru ariańskiego. Faktem natomiast jest to, że ta miejscowość wraz z sąsiednimi Rybotyczami była w XVII i XVIII wieku znanym ośrodkiem tworzenia ikon – tzw. „bohomazów rybotyckich”. Dzieła tutejszych artystów były znane nie tylko w Polsce, ale też na Słowacji, w Karpatach Ukraińskich i Rumuńskich.

Baza „diabła łańcuckiego”

Z Rybotyczami związane są też nazwiska dwóch osławionych warchołów XVII-wiecznej Polski – „diabła łańcuckiego”- Stanisława Stadnickiego i Mikołaja Ossolińskiego. Urządzili sobie bazę wypadową w tutejszym, wzorowanym na przemyskim, zamku. Niestety, z zamku prawie nic nie zostało-ponoć resztki piwnic zachowały się pod zabudowaniami byłego PGR.

Noclegi w Wiśle

 

Aby zwiedzić cerkiew w Posadzie Rybotyckiej należy najpierw zadzwonić, bądź lepiej wysłać fax do Muzeum Narodowego w Przemyślu (0-16)678 93 35, (0-16)671 95 35. Tam po uzyskaniu zgody (nie słyszałem, żeby komuś odmówiono)umawia się z osobą mieszkającą w Posadzie.

UZDRAWIAJĄCE ŹRÓDEŁKO

Uzdrawiające źródełko

Może trochę zaskakiwać położenie tej cerkwi – na uboczu. Na pewno miały na to usytuowanie wpływ aspekty obronne wzgórza. Miejscowe podania mówią, że był tu jeden z punktów oporu konfederatów barskich. Jednak bardziej do wyobraźni przemawia inna legenda. Starano się wybudować świątynię bliżej osady, jednak kiedy tylko zebrano odpowiednią ilość budulca, jakaś nadprzyrodzona moc przenosiła to pod szczyt Dębniaka i tak to powtarzało się kilka razy. Wkrótce zauważono, że w pobliżu na stoku bije źródełko wody nie tylko czystej, ale mającej moc uzdrawiania. Zdecydowano więc tu stawiać budowlę. Źródełko prawdopodobnie już nie istnieje.

Noclegi w Białce Tatrzańskiej

Żeby wejść do cerkwi należy spytać, od kogo można wziąć klucz. Ja odbierałem go w gospodarstwie nr 16.

Po zwiedzeniu cerkwi cofamy się do Mrzygłódu i tam obieramy kierunek na Birczę i dojeżdżamy do Posady Rybotyckiej. Odcinek ten jest asfaltowy. Dla rowerzystów i dla kierowców, którzy wolą terenowe warunki jazdy, proponuję nie cofać się, tylko skręcić na Borownicę, a dalej już na Birczę – to 10 km krócej.

Wisła

 

ULUCZ I POSADA RYBOTYCKA. NAJSTARSZE POLSKIE CERKWIE

ULUCZ I POSADA RYBOTYCKA. NAJSTARSZE POLSKIE CERKWIE

Ulucz to niewielka wioska położona w dolinie Sanu 20km na północ od Sanoka. Nad wioską, na zalesionym wzgórzu Dębnik (ok. 350m) stoi pochodząca z początku XVIw., jedna z najstarszych w Polsce drewnianych cerkwi.

Białka Tatrzańska

Cudo z modrzewia

Cerkiew w Uluczu to trójdzielny budynek wykonany z potężnych bierwion modrzewiowych techniką zrębową. Ma ciekawe dachy nadające jej malowniczy wygląd – prezbiterium pokryte jest dachem wielopołaciowym, babiniec siodełkowym i szerokim okapem, a nawa zwieńczona jest przysadzistą kopułą, opartą na ośmiobocznym bębnie. Świątynia była otoczona podwójnymi murami, między którymi znajdowała się fosa, wejścia zaś strzegły dwie umieszczone w murach obronne bramy-dzwonnice. Niestety, po 1947 roku mury i dzwonnice (pozostał tylko widoczny zarys fosy) zostały rozebrane. Na szczęście sama cerkiew ocalała, nawet z częścią wyposażenia i odrestaurowanych XVII-wiecznych polichromii! W obecnej chwili jest filią Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.

Zakopanem noclegi